روميان در آغاز سپتامبر 421 م « 1 » اتّفاق افتاده است نيز معلوم مىگردد . تا خبر مرگ يزدگرد از گرگان به پايتخت برسد و شهزاده شاپور كشته شود و خسرو ، يكى از اعضاى فرعى خاندان سلطنت ، به تخت بنشيند و به وسيلهء بهرام پنجم ، و به عبارت بهتر منذر و سپاهيان او ، برانداخته شود « 2 » ، مدّت زيادى لازم داشته است . براى گفتگوى با روميان تا آغاز جنگ نيز چند ماهى بايد به حساب آورد . به همين جهت ما مدت پنج ماه و 18 روز ( يا 16 روز ) را كه مورّخان عرب در فهرستهاى خود به 21 سال سلطنت يزدگرد افزوده‌اند نمىتوانيم به خوبى جزو سال بيست و دوم سلطنت احتسابى او قرار دهيم ؛ زيرا در اين صورت سال بيست و دوم سلطنت او تا ژانويهء 421 مسيحى ادامه مىيابد و براى اين همه حادثه مدّت كافى باقى نمىماند . بهرام پنجم و يزدگرد دوّم بهرام در عمل بايد تقريبا در بهار سال 421 مسيحى به تخت نشسته باشد امّا او نخستين سال سلطنت خود را به‌هرحال از هشتم اوت 420 مسيحى حساب مىكند . اگر مارسلينوس تعقيب مسيحيان را در اينديكسيون هشتم ( از اول سپتامبر 419 تا سى و يكم اوت 420 ) گفته است ، شايد اقداماتى را در نظر داشته است كه يزدگرد اول در سالهاى آخر سلطنت خود بر ضد بعضى از مسيحيان كرده بود . شايد هم اين تاريخ‌گذارى ساخته و محاسبهء خود او باشد ، به اين معنى كه چون شروع جنگ برحسب فرض صحيح او در اينديكسيون نهم ( از اوّل سپتامبر 420 تا سى و يكم اوت 421 ) اتفاق افتاده و به گفتهء همو صلح در اينديكسيون دهم ( از اول سپتامبر 421 تا سى و يكم اوت 422 م ) برقرار شده است ( كه باز به طور كامل يا

--> ( 1 ) - كرنيكن پاسكاله ص 579 . ( 2 ) - رجوع شود به تاريخ سلطنت بهرام در فصل چهارم .